Υψώνοντας τη γροθιά απέναντι στη λήθη και το φασισμό

Γράφει ο Μπάμπης Καραγεωργίου
Δημοσιογράφος
Οι φωτογραφίες των 200 της Καισαριανής που ήρθαν στο φως δείχνουν όχι μόνο το μέγεθος της βαρβαρότητας αλλά κυρίως το τεράστιο μέγεθος της ανθρώπινης ψυχής όταν είναι πραγματικά ελεύθερη.

Είναι συγκλονιστικό να βλέπεις έναν άνθρωπο που έχει βασανιστεί, που έχει χτυπηθεί, που βρίσκεται ένα βήμα πριν χάσει τα πάντα να κοιτά τον φασισμό στα μάτια και να υψώνει τη γροθιά του.

Την Πρωτομαγιά του 1944 διακόσιες ζωές κόπηκαν βίαια από τη μηχανή θανάτου του ναζισμού. Διακόσιες ανάσες, διακόσια ονόματα, διακόσιες οικογένειες που περίμεναν ένα γράμμα που δεν θα ερχόταν ποτέ. Ήταν άνθρωποι που πίστεψαν ότι ο κόσμος μπορεί να αλλάξει και πλήρωσαν αυτή την πίστη με τη ζωή τους. Μα μια κρυφή ελπίδα για τα χρόνια που ερχόταν φώτιζε τα βλέμματά τους στα τελευταία τους βήματα.

82 χρόνια μετά οι ίδιοι άνθρωποι δέχονται νέες σφαίρες. Τις σφαίρες της παραχάραξης της ιστορίας και της σχετικοποίησης της αλήθειας από προπαγανδιστικούς μηχανισμούς που προσπαθούν να σβήσουν τα γεγονότα. Όπως έλεγε ο Σαρτρ, η κοινωνία έχει πάντα τον φασισμό που ανέχεται. Γι’ αυτό πρέπει να κρατήσουμε τη μνήμη τους κρυστάλλινη και τη λήθη που οδηγεί στα άκρα μακριά από τη συνείδησή μας.

Κάθε φορά που κοιτάζουμε τα πρόσωπα των 200 της Καισαριανής βλέπουμε ανθρώπους που στάθηκαν όρθιοι μπροστά στο αδύνατο.

Ανθρώπους που δεν ζήτησαν δόξα και δεν ήθελαν ηρωισμό. Ήταν άνθρωποι με όνειρα, σχέδια και φόβους που βρέθηκαν κρατούμενοι της κατοχής ή διωκόμενοι για τις ιδέες τους από το φασιστικό καθεστώς της 4ης Αυγούστου. Και μπροστά στο εκτελεστικό απόσπασμα έδειξαν κάτι που η καθημερινότητά μας συχνά ξεχνά: αξιοπρέπεια.

Είναι χρέος μας να διαφυλάξουμε τη μνήμη τους ως κόρην οφθαλμού. Είναι χρέος μας να συνεχίσουμε να παλεύουμε με όποιο μέσο μπορούμε για τη δημοκρατία. Είναι χρέος μας να μην αφήσουμε κανέναν να αμφισβητήσει τη θυσία τους και να ξεχαστεί το παράδειγμά τους.

Η μνήμη τους δεν είναι παρελθόν. Είναι καθήκον και φάρος για το παρόν και το μέλλον.