Μαθήτριες και μαθητές του 2ου Πειραματικού ΓΕΛ γράφουν για τον πόλεμο και την ειρήνη

Σελίδες Πολέμου με το Μελάνι της Ειρήνης: Γιατί οι νέοι επιμένουν να ελπίζουν!

Στο πλαίσιο ερευνητικής εργασίας με θέμα "ο πόλεμος και η ειρήνη ως αντικείμενο λογοτεχνικής έμπνευσης και φιλοσοφικού στοχασμού", μαθήτριες και μαθητές του 2ου Πειραματικού Λυκειου κατέγραψαν τις σκέψεις και τους προβληματισμούς τους και τις παρουσιάζουν δημόσια, θέλοντας να αποτελέσoυν πηγή προβληματισμού για όλους μας.

«Ο πόλεμος είναι ο πατέρας των πάντων», έγραφε ο Ηράκλειτος, αποτυπώνοντας μια σκληρή αλήθεια που η ανθρωπότητα αρνείται να ξεχάσει. Σήμερα, στα 16 μας χρόνια, κοιτάζουμε τον κόσμο γύρω μας και συνειδητοποιούμε ότι ο πόλεμος δεν είναι απλώς μια σελίδα στα βιβλία της Ιστορίας μας, ούτε μια μακρινή ανάμνηση. Είναι μια ζωντανή, απειλητική πραγματικότητα που υπηρετεί τη λογική της ισχύος και καταπατά την ανθρώπινη αξιοπρέπεια. Ως έφηβοι, αρνούμαστε να δεχτούμε τον παραλογισμό του πολέμου ως κανονικότητα και στοχαζόμαστε, αναζητώντας το πιο πολύτιμο αγαθό: την ειρήνη.

Αυτή η ανάγκη μας για ειρήνη γίνεται ακόμη πιο επιτακτική, όταν αναλογιζόμαστε ότι δεν αποτελεί μόνο πηγή έμπνευσης που αποτυπώνεται με τρόπο παραστατικό στις σελίδες των λογοτεχνικών έργων ούτε αντικείμενο φιλοσοφικής έρευνας αναφορικά με την ηθική, την πολιτική ή την υπαρξιακή του διάσταση, αλλά μια ζοφερή πραγματικότητα που ταλανίζει την ανθρωπότητα.

Ο πόλεμος δεν ισοπεδώνει μόνο πόλεις· αλλοιώνει την ίδια την ανθρώπινη φύση.

Συναισθήματα όπως ο φόβος, η απελπισία και η διαρκής απειλή του θανάτου αποτελούν μόνιμη κατάσταση και η ζωή μετατρέπεται σε διαρκή αγώνα επιβίωσης. Ο αντίπαλος παύει να αντιμετωπίζεται ως άνθρωπος με δικαιώματα και όνειρα, και μετατρέπεται σε έναν απρόσωπο στόχο προς εξόντωση. Άνθρωποι σκοτώνουν και σκοτώνονται, υπακούοντας τυφλά σε εντολές άλλων, εκτελεστικά όργανα χωρίς λογική και ευθύνη.

Η ανθρώπινη ευφυΐα και η τεχνολογία επιστρατεύονται για τη δημιουργία πιο εξελιγμένων και φονικών όπλων, καθιστώντας την καταστροφή ακόμη πιο οργανωμένη, μαζική και αδυσώπητη. Έτσι, βιώνουμε το παράδοξο, η γνώση να μετατρέπεται σε εργαλείο αυτοκαταστροφής και η τεχνική και επιστημονική πρόοδος να ενισχύει τη βία και τον θάνατο, χάνοντας τον ανθρωποκεντρικό προσανατολισμό της.

Αυτή η οργανωμένη βία μετά από τη λήξη των μαχών, γεννά ένα βαθύ μεταπολεμικό τραύμα στους επιζώντες. Για τους νέους που η βία γίνεται καθημερινή ρουτίνα, θεωρείται κανονικότητα και τρόπος ζωής, αφήνοντας ψυχολογικά σημάδια και καθιστώντας την επανένταξη στην ειρηνική διαβίωση εξαιρετικά δυσχερή. Οι άνθρωποι που έμαθαν να επιβιώνουν μόνο μέσα από την καταστροφή, αδυνατούν συχνά να λειτουργήσουν ξανά σε μια κοινωνία που βασίζεται στη δημιουργία, τον ανθρωπισμό και τη συνεργασία.

Μπροστά σε αυτή τη ζοφερή πραγματικότητα, γεννιέται συχνά η τάση να απλοποιούμε τα πράγματα. Συχνά λέμε ότι ο πόλεμος είναι κάτι κακό και λανθασμένο, ενώ η ειρήνη θεωρείται το σωστό και το επιθυμητό. Όμως εμείς δεν είμαστε θεοί, είμαστε άνθρωποι.

Πώς, λοιπόν, μπορούμε να ορίζουμε με απόλυτη βεβαιότητα τι είναι σωστό και τι είναι λάθος; Γιατί να βλέπουμε τον κόσμο μόνο ως άσπρο ή μαύρο και όχι ως κάτι πιο σύνθετο;

Και γιατί να θεωρούμε ότι μόνο η μία πλευρά φταίει, όταν κάθε ζήτημα έχει πάντοτε δύο όψεις; Παράλληλα, γιατί να παραμένουμε προσκολλημένοι στο παρελθόν, όταν ο κόσμος συνεχώς αλλάζει και ο χρόνος προχωρά; Γιατί να μην αποδεχόμαστε όσα συνέβησαν και να προχωρούμε μπροστά;

Ίσως η αλήθεια να μην βρίσκεται στην απόλυτη δικαίωση ή καταδίκη, αλλά στην προσπάθεια κατανόησης της ανθρώπινης φύσης, της πολυπλοκότητας του κόσμου και της ανάγκης να προχωρούμε χωρίς να ξεχνάμε, αλλά και χωρίς να μένουμε στάσιμοι στο παρελθόν. Η διαρκής επιστροφή σε παλιές πληγές συχνά εμποδίζει την εξέλιξη και τη συμφιλίωση. Αυτή η ανάγκη για κατανόηση πρέπει να μετατραπεί σε ενεργή στάση ζωής.

Οφείλουμε να υπερασπιζόμαστε τον εαυτό μας και τις αξίες μας, γιατί αν δεν το κάνουμε εμείς, ποιος θα το κάνει; Με γενναιότητα και ελπίδα, οι άνθρωποι μπορούν να καταφέρουν να ξεπεράσουν κάθε δυσκολία. Όταν γύρω μας επιτρέπουμε να χάνονται αθώες ζωές και να καταστρέφεται το μέλλον των παιδιών, συνειδητοποιούμε ότι ο εχθρός της απανθρωπιάς είναι κοινός για όλους μας.

Απέναντι σε αυτόν τον κοινό εχθρό, ο άνθρωπος θα πρέπει να μην νοιάζεται μόνο για τον εαυτό του, αλλά για το κοινό καλό. Οφείλει να είναι αλτρουιστής, να έχει ανθρωπιά και φιλότιμο, κάνοντας ό,τι μπορεί προκειμένου να σώσει τον συνάνθρωπο. Έτσι πρέπει αγωνίζεται ασταμάτητα για την δικαιοσύνη και την ειρήνη, χωρίς να συμβιβάζεται ή να παραιτείται, αν θέλει να λέγεται άνθρωπος. Ως κοινωνικά όντα, ενωμένοι σαν μια γροθιά, μπορούμε να αγωνιζόμαστε όλοι μαζί, χωρίς κανένα έλεος απέναντι στην αδικία, και να καταφέρουμε τα πάντα.

Στην προσπάθεια αυτή θα πρέπει συχνά να αναρωτιόμαστε: Έχουμε παλέψει για τα ιδανικά; Έχουμε διεκδικήσει τα δικαιώματά μας; Έχουμε εκμεταλλευτεί στο έπακρο την ελευθερία μας; Είμαστε η καλύτερη εκδοχή του εαυτού μας; Αυτή η εκδοχή που θα κάνει περήφανους τους προγόνους μας και θα αποτελέσει το φωτεινό πρότυπο για τις επόμενες γενιές; Τις απαντήσεις θα τις δώσουμε εμείς η νέα γενιά και κάθε γενιά που αναλαμβάνει να οδηγήσει αυτό τον κόσμο και να τον βγάλει από τα αδιέξοδά του, συνειδητοποιώντας ότι η ειρήνη είναι δικαίωμα, όχι πολυτέλεια.

Για εμάς η ειρήνη κρύβεται στις πιο απλές, καθημερινές στιγμές της ζωής, στα όνειρα των νέων που δεν θα κοπούν βίαια από τη βία. Ο πόλεμος μπορεί να είναι κομμάτι της ιστορίας μας, αλλά η ειρήνη είναι η επιλογή του μέλλοντος. Η δική μας γενιά, η γενιά των 16, δεν διαθέτει όπλα, διαθέτει όμως φωνή, μελάνι και πείσμα. Απέναντι στα ερείπια του παρελθόντος, επιλέγουμε να χτίσουμε γέφυρες. Γιατί η ειρήνη δεν είναι μια παθητική αναμονή, αλλά μια καθημερινή, δυναμική διεκδίκηση και εμείς διεκδικούμε έναν κόσμο που θα χωράει όλα τα όνειρα, χωρίς σύνορα μίσους, αλλά με γέφυρες ανθρωπιάς.

Reflections

Ού και τόπος

Μέρος που δεν υπάρχει.

Μέρος φανταστικό, ιδανικό… ανέφικτο, μη πραγματοποιήσιμο.

Εξωπραγματικό: έξω απ’ την πραγματικότητα.

Έξω απ’ τα σύνορα, τις θρησκείες, τις εθνικότητες, τα εμπόδια, τα συμφέροντα, τις νοητές

γραμμές, τους περιορισμούς, τους διαχωρισμούς…

Έξω απ’ την σκληρά οργανωμένη πραγματικότητα.

Έξω απ’ τα χαρτόκουτα που μας έχουν τοποθετήσει και έπειτα σφραγίσει με κολλητική

ταινία και με ατσούμπαλη γραμματοσειρά ονοματοδοτήσει, κατατάξει, ορίσει.

‘’Φαντάσου.

Ναι, είμαι ονειροπόλα

Αλλά δεν είμαι η μόνη.’’

Στάχτες και σιωπή

Δεν ακούγεται πάντα η αρχή του πολέμου.

Μερικές φορές είναι μια κανονική μέρα

που δεν ξαναγίνεται ποτέ κανονική.

Και μετά έρχεται ο ήχος.

Όχι φωνές — ρήγματα στον αέρα.

Όχι λόγια — κραυγές που δεν ολοκληρώνονται.

Σπίτια που έμαθαν να αγαπούν ανθρώπους

γίνονται σιωπηλά κουφάρια από πέτρα.

Παιδικά δωμάτια μένουν μισά,

σαν να κόπηκε ο χρόνος στη μέση.

Κανείς δεν προλαβαίνει να καταλάβει.

Μόνο να χάσει.

Και οι άνθρωποι;

Άνθρωποι που έτρεχαν για το αύριο,

ξαφνικά τρέχουν μόνο για να σωθούν από το χθες.

Δεν υπάρχει μεγαλείο εδώ.

Μόνο στάχτη που πέφτει αργά,

και μάτια που δεν ξαναβρίσκουν το φως τους.

Κι όταν όλα τελειώσουν,

δεν μένει νίκη.

Μένει μόνο η σιωπή

και το αναπάντητο ερώτημα που δεν έπρεπε ποτέ να υπάρξει:

Γιατί;