Δημοσιογράφος
Η πρόσφατη εκδήλωση στη Θεσσαλονίκη, που γέμισε το «Ολύμπιον», έναν εμβληματικό χώρο της πόλης, δεν ήταν μια ακόμα πολιτική συνάθροιση με προβλέψιμες διαπιστώσεις. Ήταν μια σπάνια στιγμή όπου η Δημοκρατία ειπώθηκε χωρίς υπεκφυγές. Και αυτό, στη σημερινή συγκυρία, είναι από μόνο του πολιτική πράξη.
Ο «Ντέμοκρατ» δεν επιχειρεί να χαϊδέψει αυτιά ούτε να ισορροπήσει ανάμεσα σε αντιφατικές θέσεις. Αντίθετα, επιμένει σε κάτι που λείπει όλο και περισσότερο από τον δημόσιο λόγο: τη σαφήνεια. Φαίνεται να αντιλαμβάνεται ότι η μεγαλύτερη απειλή για τη Δημοκρατία σήμερα δεν είναι μόνο ο ωμός αυταρχισμός, αλλά και η γενικευμένη ασάφεια· η πολιτική που φοβάται να πάρει θέση και κρύβεται πίσω από προσεκτικά διατυπωμένες ασάφειες.
Η Δημοκρατία, όμως, δεν είναι ουδέτερη. Δεν μπορεί να στέκεται «λίγο από εδώ και λίγο από εκεί» όταν θεμελιώδεις αξίες –η ελευθερία, η διαφάνεια, η λογοδοσία– τίθενται υπό αμφισβήτηση. Δεν αντέχει τον λόγο που αποφεύγει τη σύγκρουση στο όνομα της συναίνεσης, γιατί συχνά αυτή η συναίνεση είναι απλώς σιωπή μεταμφιεσμένη σε πολιτική ωριμότητα.
Σε αυτό το πλαίσιο, το «Ντέμοκρατ» λειτουργεί ενοχλητικά και αυτό είναι το μεγαλύτερό του πλεονέκτημα. Ενοχλεί όσους έχουν συνηθίσει να μιλούν για τη Δημοκρατία αφηρημένα, χωρίς να την υπερασπίζονται έμπρακτα. Ενοχλεί όσους θεωρούν ότι ο δημόσιος λόγος πρέπει να είναι προσεκτικά αποστειρωμένος για να μη δυσαρεστήσει κανέναν. Και ενοχλεί γιατί επαναφέρει ένα ξεχασμένο αίτημα. Ποιό είναι αυτό; Να λέμε καθαρά τι υπερασπιζόμαστε και τι απορρίπτουμε.
Η μαζική ανταπόκριση του κόσμου δείχνει ότι αυτή η ανάγκη δεν είναι περιθωριακή. Υπάρχει ένα κοινό που δεν αρκείται σε γενικόλογες αναφορές στη Δημοκρατία, αλλά ζητά ουσία, επιχειρήματα και ξεκάθαρες τοποθετήσεις. Όχι γιατί αναζητά εύκολες απαντήσεις, αλλά γιατί έχει κουραστεί από την πολιτική γλώσσα που θολώνει αντί να φωτίζει.
Αν κάτι αναδεικνύει ο «Ντέμοκρατ», είναι ότι η Δημοκρατία δεν κινδυνεύει μόνο όταν καταργούνται θεσμοί, αλλά και όταν εγκαταλείπεται ο θαρραλέος λόγος. Και αν θέλουμε να την υπερασπιστούμε πραγματικά, οφείλουμε να ξεκινήσουμε από το αυτονόητο: να μιλάμε χωρίς αστερίσκους. Να παίρνουμε θέση. Και να αποδεχόμαστε ότι η Δημοκρατία δεν είναι πάντα βολική, είναι όμως αναγκαία.
Η πρόσφατη εκδήλωση στη Θεσσαλονίκη, που γέμισε το «Ολύμπιον», έναν εμβληματικό χώρο της πόλης, δεν ήταν μια ακόμα πολιτική συνάθροιση με προβλέψιμες διαπιστώσεις. Ήταν μια σπάνια στιγμή όπου η Δημοκρατία ειπώθηκε χωρίς υπεκφυγές. Και αυτό, στη σημερινή συγκυρία, είναι από μόνο του πολιτική πράξη.
Ο «Ντέμοκρατ» δεν επιχειρεί να χαϊδέψει αυτιά ούτε να ισορροπήσει ανάμεσα σε αντιφατικές θέσεις. Αντίθετα, επιμένει σε κάτι που λείπει όλο και περισσότερο από τον δημόσιο λόγο: τη σαφήνεια. Φαίνεται να αντιλαμβάνεται ότι η μεγαλύτερη απειλή για τη Δημοκρατία σήμερα δεν είναι μόνο ο ωμός αυταρχισμός, αλλά και η γενικευμένη ασάφεια· η πολιτική που φοβάται να πάρει θέση και κρύβεται πίσω από προσεκτικά διατυπωμένες ασάφειες.
Η Δημοκρατία, όμως, δεν είναι ουδέτερη. Δεν μπορεί να στέκεται «λίγο από εδώ και λίγο από εκεί» όταν θεμελιώδεις αξίες –η ελευθερία, η διαφάνεια, η λογοδοσία– τίθενται υπό αμφισβήτηση. Δεν αντέχει τον λόγο που αποφεύγει τη σύγκρουση στο όνομα της συναίνεσης, γιατί συχνά αυτή η συναίνεση είναι απλώς σιωπή μεταμφιεσμένη σε πολιτική ωριμότητα.
Σε αυτό το πλαίσιο, το «Ντέμοκρατ» λειτουργεί ενοχλητικά και αυτό είναι το μεγαλύτερό του πλεονέκτημα. Ενοχλεί όσους έχουν συνηθίσει να μιλούν για τη Δημοκρατία αφηρημένα, χωρίς να την υπερασπίζονται έμπρακτα. Ενοχλεί όσους θεωρούν ότι ο δημόσιος λόγος πρέπει να είναι προσεκτικά αποστειρωμένος για να μη δυσαρεστήσει κανέναν. Και ενοχλεί γιατί επαναφέρει ένα ξεχασμένο αίτημα. Ποιό είναι αυτό; Να λέμε καθαρά τι υπερασπιζόμαστε και τι απορρίπτουμε.
Η μαζική ανταπόκριση του κόσμου δείχνει ότι αυτή η ανάγκη δεν είναι περιθωριακή. Υπάρχει ένα κοινό που δεν αρκείται σε γενικόλογες αναφορές στη Δημοκρατία, αλλά ζητά ουσία, επιχειρήματα και ξεκάθαρες τοποθετήσεις. Όχι γιατί αναζητά εύκολες απαντήσεις, αλλά γιατί έχει κουραστεί από την πολιτική γλώσσα που θολώνει αντί να φωτίζει.
Αν κάτι αναδεικνύει ο «Ντέμοκρατ», είναι ότι η Δημοκρατία δεν κινδυνεύει μόνο όταν καταργούνται θεσμοί, αλλά και όταν εγκαταλείπεται ο θαρραλέος λόγος. Και αν θέλουμε να την υπερασπιστούμε πραγματικά, οφείλουμε να ξεκινήσουμε από το αυτονόητο: να μιλάμε χωρίς αστερίσκους. Να παίρνουμε θέση. Και να αποδεχόμαστε ότι η Δημοκρατία δεν είναι πάντα βολική, είναι όμως αναγκαία.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου
Η Γνώμη Κιλκίς- Παιονίας διευκρινίζει στους αναγνώστες της ότι θεωρεί αυτονόητο το δικαίωμα του σχολιασμού και της κριτικής έκφρασης, όταν αυτό φυσικά δεν στοχεύει στην απαξίωση, στην ύβρη και στην προσβολή ατόμων και θεσμών.
Το αναγνωστικό κοινό θα πρέπει να γνωρίζει ότι η Γνώμη, επιδιώκοντας μια υγιή και αμφίδρομη επικοινωνία, δεν δημοσιεύει ανυπόγραφα σχόλια, αλλά ούτε και σχόλια ρατσιστικού, προσβλητικού και υβριστικού περιεχομένου.
Τα ενυπόγραφα άρθρα τέλος, εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας.