Τα «ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ» της Παιονίας: ιστορικό εθνικό και λειτουργικό όφλημα

Του Μητροπολίτη Γουμενίσσης, Αξιουπόλεως και Πολυκάστρου κ. Δημητρίου

104 ΧΡΟΝΙΑ από την ιστορικής σημασίας απελευθέρωση της Παιονίας, τιμούμε κι εφέτος την επέτειο εκείνων των «Ελευθερίων» της ιστορικής έδρας και ευρύτερα του σημερινού Δήμου Παιονίας. Ο πρώτος Βαλκανικός πόλεμος όδευε προς την λήξη του, και λίγο πριν απ᾽ αυτήν έληγε μια κυριολεκτικά μακραίωνη δυσανεξία ιστορικής ύπαρξης (και) για τούτο τον τόπο.

Η Ιερά Μητρόπολή μας –όπως κάθε χρόνο– συμμετέχει στον επίσημο εορτασμό με τον αξιοσημείωτο συμβολισμό του.

Η Γουμένισσα ελευθερώθηκε από άγημα του Ελληνικού στρατού που μόλις είχε απελευθερώσει τα Γιαννιτσά με σκληρό αγώνα και έσπευσε να ανταποκριθεί στην προβλεπτική και αποφασιστική απαίτηση των δημογερόντων της ιστορικής κωμόπολης για κυριαρχική απελευθέρωση από την Οθωμανική στρατιωτική-δικαστική διοίκηση και εθνική διασφάλιση όλης της περιοχής.

Η απελευθέρωση συντελέστηκε στις 23 Οκτωβρίου, ημέρα κατά την οποία τιμάται η μνήμη του αγίου Ιωκώβου του Αδελφοθέου, πρώτου Επισκόπου Ιεροσολύμων, ενώ στην ιστορική κωμόπολη της Γουμένισσας υπήρχε τότε Μετόχι του Παναγίου Τάφου (στο χώρο λίγο πριν τη σημ. οδική άφιξη προς την φερώνυμη Πλατεία 23ης Οκτωβρίου, αριστερά της οδού). Ο περιώνυμος Απόστολος των πρώτων χριστιανικών χρόνων (και συγγραφέας της γνωστής Επιστολής που περιέχεται στην Κ.Δ.) παρρησιάστηκε να εξασφαλίσει την απελευθέρωση της Γουμένισσας, την ημέρα της εορτής του!

***

ΕΠΙ ΤΡΕΙΣ δεκαετίες και πλέον, τέτοια μέρα, τελούμε στο Μητροπολιτικό Ναό Αγίου Γεωργίου την απλούστερη και παραστατικότερη θεία λειτουργία του Αγίου Ιακώβου του Αδελφοθέου, αναγόμενοι έτσι στο αρχαιότερο τελετουργικό τυπικό της Ιεροσολυμίτιδος παραδόσεως.

Παρέμενε άγνωστη για αιώνες και επανήλθε στην τελεστική πρακτική ανά την Ορθοδοξία, πριν ένα περίπου αιώνα (!) χάρη σε λειτουργιολογικές έρευνες του διαπρεπούς Καθηγητή στην Πατριαρχική Σχολή Ιεροσολύμων αρχιμ. Χρυσόστομου Παπαδόπουλου, μετέπειτα πρώτου Αρχιεπισκόπου Αθηνών. Η διατήρησή της σε χειρόγραφη μορφή επί μακρόν συντέλεσε στη διατήρηση των αρχαιότερων πρωτογενών στοιχείων δίχως διιστορική επεξεργασία και αλλαγές. Η (παραστατική) τελετουργική πρακτική της δείχνει προς όλους καθαρότερα τα βασικά δομικά στοιχεία της εκκλησιαστικής λειτουργίας: είσοδος του Ευαγγελίου και λειτουργία των κατηχουμένων – είσοδος των Τιμίων Δώρων και λειτουργία των πιστών – θεία μετάληψη.

***

Ο ΦΕΤΙΝΟΣ εορτασμός ας μας εύρει ευχαριστιακούς δοξολογητές του Θεού μας για κείνη την μεγάλη ευλογία προς τον τόπο αυτό.

Και ικέτες της ευσπλαχνίας της Παναγίας και των δεήσεων του Αγίου Ιακώβου και όλων των Αγίων για την ειρήνευση όλου του ταραγμένου κόσμου και των διαταραγμένων διεθνικών επιλογών.

Η αγνή κι επίμονη προσευχή και μάλιστα η λειτουργική συμμετοχή ήταν «το εργαλείο» της αποτελεσματικότητος όλων των Αγίων, κι ανάμεσά τους των συγχρόνων μας σαν τον άγιο Αρσένιο, τον άγιο παπα-Τύχωνα και τον αγιορείτη άγιο Παίσιο.

Κάτι χρωστάμε κι εμείς σήμερα στα παιδιά μας, στα παιδιά όλου του κόσμου, που θυματοποιούνται αλλού με αδιαφορία και αλλού με μανία.