Κριθή και Χαλάζιο: Διαφορές, Συμπτώματα και Σύγχρονη Αντιμετώπιση

Του Δρ. Λουκοβίτη Ελευθέριου*

Χειρουργού Οφθαλμιάτρου

Οι παθήσεις των βλεφάρων αποτελούν συχνή αιτία επίσκεψης στον οφθαλμίατρο. Δύο από τις συχνότερες καταστάσεις είναι η κριθή (κριθαράκι) και το χαλάζιο. Αν και συχνά συγχέονται από τους ασθενείς, πρόκειται για διαφορετικές οντότητες με διαφορετική παθοφυσιολογία και θεραπευτική προσέγγιση.

Κριθή (Hordeolum)

Τι είναι;

Η κριθή είναι οξεία, πυώδης φλεγμονή ενός αδένα του βλεφάρου, συνήθως μικροβιακής αιτιολογίας (συχνότερα από το βακτήριο Staphylococcus aureus). Μπορεί να είναι εξωτερική κριθή που προσβάλλει τους αδένες του Zeis ή του Moll ή εσωτερική κριθή με προσβολή κάποιου μεϊβομιανού αδένα. Πρόκειται ουσιαστικά για οξεία λοίμωξη με σχηματισμό αποστήματος.
Συμπτώματα

Η κριθή ουσιαστικά συνοδεύεται από συμπτώματα φλεγμονής. Χαρακτηρίζεται από:

Απότομη έναρξη.

Τοπικό, έντονο πόνο.

Ερυθρότητα και οίδημα βλεφάρου.

Επώδυνο ογκίδιο με πιθανό κιτρινωπό σημείο στην κορυφή.

Δακρύρροια.

Αίσθημα καύσου ή ξένου σώματος.

Σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να παρατηρηθεί διάχυτο οίδημα του βλεφάρου.

Κριθή (κριθαράκι) στο κάτω βλέφαρο

Αντιμετώπιση

Θερμές κομπρέσες (3–4 φορές ημερησίως).

Τοπική αντιβιοτική αγωγή.

Σε επιλεγμένες περιπτώσεις, συστηματική αντιβίωση.

Σπάνια, χειρουργική παροχέτευση όταν δεν υποχωρεί.

Η πρόγνωση είναι συνήθως άριστη με την κατάλληλη θεραπεία.

Χαλάζιο (Chalazion)

Τι είναι;

Το χαλάζιο αποτελεί χρόνια, κοκκιωματώδη φλεγμονώδη αντίδραση που οφείλεται σε απόφραξη ενός μεϊβομιανού αδένα. Η απόφραξη οδηγεί σε κατακράτηση του λιπώδους εκκρίματος του αδένα και σε δημιουργία εντοπισμένου ογκιδίου. Σε αντίθεση με την κριθή, το χαλάζιο δεν είναι οξεία μικροβιακή λοίμωξη αλλά φλεγμονώδης αντίδραση στο εγκλωβισμένο υλικό.

Συμπτώματα ενός χαλαζίου

Σταδιακή ανάπτυξη.

Ανώδυνο ή ελάχιστα επώδυνο ογκίδιο.

Ήπιο οίδημα

Αίσθημα βάρους στο βλέφαρο.

Σε μεγαλύτερα μεγέθη, πίεση στον κερατοειδή και παροδική θόλωση όρασης (λόγω επαγόμενου αστιγματισμού).

Χαλάζιο στο άνω βλέφαρο

Αντιμετώπιση

Στα αρχικά στάδια:

Θερμές κομπρέσες.

Ήπιο μασάζ βλεφάρου.

Τοπική φαρμακευτική αγωγή όταν ενδείκνυται.

Σε επίμονες περιπτώσεις:

Ενδοβλαβική έγχυση κορτικοστεροειδούς.

Χειρουργική διάνοιξη και καθαρισμός υπό τοπική αναισθησία.

Επιπρόσθετα, είναι σημαντική η αντιμετώπιση συνυπαρχουσών καταστάσεων ιδίως σε ασθενείς με εμμένοντα χαλάζια. Συχνά η εμφάνιση καθ’έξιν, δηλαδή επαναλαμβανόμενων χαλαζίων σχετίζεται με την παρουσία χρόνιας βλεφαρίτιδας. Σε αυτές τις περιπτώσεις είναι σημαντική η ταυτόχρονη αντιμετώπιση της από τον οφθαλμίατρο. Ως εκ τούτου, η θεραπεία εξατομικεύεται ανάλογα με το μέγεθος, τη διάρκεια και τη συχνότητα υποτροπών.

Πότε απαιτείται οφθαλμολογική εκτίμηση

Στις περισσότερες περιπτώσεις όσο νωρίτερα ξεκινήσει η θεραπευτική αντιμετώπιση, τόσο καλύτερα είναι τα αποτελέσματα. Η εξέταση από οφθαλμίατρο είναι απαραίτητη όταν:

Η βλάβη δεν υποχωρεί.

Υπάρχει υποτροπή στο ίδιο σημείο.

Παρατηρείται αύξηση του μεγέθους της βλάβης.

Επηρεάζεται η όραση.

Η κλινική εικόνα είναι άτυπη (ιδιαίτερα σε άτομα μεγαλύτερης ηλικίας).

Η σωστή διάγνωση αποκλείει σοβαρότερες βλάβες των βλεφάρων και καθοδηγεί την κατάλληλη θεραπευτική αντιμετώπιση.
Συμπέρασμα

Η κριθή και το χαλάζιο αποτελούν δύο διακριτές κλινικές οντότητες των βλεφάρων, με διαφορετική παθοφυσιολογική βάση αλλά συχνά παρόμοια αρχική κλινική εικόνα. Η κριθή είναι οξεία, συνήθως βακτηριακή φλεγμονή με χαρακτηριστικά λοίμωξης και έντονη συμπτωματολογία, ενώ το χαλάζιο αντιπροσωπεύει χρόνια, λιποκοκκιωματώδη φλεγμονώδη αντίδραση δευτεροπαθή σε απόφραξη μεϊβομιανού αδένα.

Η ακριβής κλινική αξιολόγηση είναι καθοριστική για τη διαφορική διάγνωση και την επιλογή της κατάλληλης θεραπευτικής στρατηγικής, αποφεύγοντας την άσκοπη ή εσφαλμένη χρήση φαρμακευτικών σκευασμάτων. Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται σε περιπτώσεις υποτροπιαζουσών ή άτυπων βλαβών, ιδίως σε μεγαλύτερες ηλικίες, όπου επιβάλλεται ο αποκλεισμός άλλων παθολογικών καταστάσεων των βλεφάρων.

Η έγκαιρη οφθαλμολογική παρέμβαση συμβάλλει όχι μόνο στην ταχεία ύφεση των συμπτωμάτων αλλά και στη διατήρηση της λειτουργικής και ανατομικής ακεραιότητας του οφθαλμού.

*Λουκοβίτης Δ. Ελευθέριος
Χειρουργός Οφθαλμίατρος, MD, MSc, PhDc, FEBO
Στρατιωτικός Ιατρός - Επιμελητής Οφθαλμολογικής Κλινικής 424 ΓΣΝΕ
Υπ. Διδάκτωρ Ιατρικής Σχολής ΑΠΘ
Αγίας Μαρίνης 30, Άνω Τούμπα, Θεσσαλονίκη
eleloukovitis@gmail.com
eleloukovitis.gr
2313037289/ 6972973260