Σοβάδες και σιωπές

Δεν είναι οι σοβάδες που πέφτουν από τα σχολικά ταβάνια το πιο ανησυχητικό σύμπτωμα. Είναι η εκκωφαντική σιωπή της ευθύνης που ακολουθεί. Το περιστατικό στο 2ο Δημοτικό Σχολείο Κιλκίς δεν ήταν κεραυνός εν αιθρία. Σε μια χώρα όπου οι προειδοποιήσεις γονέων και εκπαιδευτικών αντιμετωπίζονται συχνά ως ενοχλητικός θόρυβος, η φθορά των σχολικών κτιρίων δεν προκύπτει ξαφνικά — συσσωρεύεται αργά, σχεδόν μεθοδικά, μέχρι να γίνει είδηση.

Κάθε φορά επαναλαμβάνεται το ίδιο τελετουργικό: το γεγονός βαφτίζεται «μεμονωμένο», οι ευθύνες διαχέονται, η γραφειοκρατία προσφέρει το τέλειο καταφύγιο και τελικά κανείς δεν φταίει αρκετά. Δήμοι χωρίς πόρους, κράτος χωρίς ταχύτητα, αρμοδιότητες μοιρασμένες τόσο προσεκτικά ώστε η λογοδοσία να εξαφανίζεται ανάμεσά τους.

Ένα διοικητικό σύστημα που καταφέρνει το ακατόρθωτο: να παράγει ευθύνη χωρίς υπεύθυνους.

Το πραγματικό πρόβλημα δεν είναι μόνο τεχνικό — είναι ηθικό. Όταν η ασφάλεια των παιδιών αρχίζει να υπολογίζεται με όρους κόστους, τότε η εγκατάλειψη παύει να είναι ατύχημα και μετατρέπεται σε πολιτική επιλογή. Η πρόληψη θεωρείται δαπάνη, ενώ η αντίδραση μετά το συμβάν εμφανίζεται ως «άμεση κινητοποίηση».

Μόνο που η τύχη δεν είναι δημόσια πολιτική.

Έχουμε φτάσει στο επικίνδυνο σημείο να θεωρούμε σχεδόν φυσιολογικό ότι ένα παιδί μπορεί να πηγαίνει το πρωί στο σχολείο χωρίς το κράτος να μπορεί να εγγυηθεί ούτε το αυτονόητο: ότι το ταβάνι θα παραμείνει στη θέση του. Και αυτή η εξοικείωση με το ρίσκο είναι ίσως η πιο ύπουλη μορφή παρακμής — γιατί δεν προκαλεί πια σοκ.

Τα σχολεία δεν είναι απλώς κτίρια. Είναι η πιο καθαρή αντανάκλαση των προτεραιοτήτων μιας κοινωνίας. Αν μοιάζουν παραμελημένα, το μήνυμα είναι σαφές: το μέλλον μπορεί να περιμένει.

Μέχρι πότε όμως;

Γιατί σε κάθε τέτοιο περιστατικό υπάρχει μια λεπτομέρεια που παρουσιάζεται σχεδόν ως παρηγοριά: «ευτυχώς δεν τραυματίστηκε κανείς». Το «ευτυχώς» όμως δεν μπορεί να αποτελεί στρατηγική ασφάλειας. Είναι απλώς ο πιο κυνικός τρόπος να παραδεχτείς ότι όλα κρίνονται στην τύχη.

Και μια πολιτεία που αφήνει την ασφάλεια των μαθητών στην τύχη δεν αιφνιδιάζεται όταν πέφτουν σοβάδες. Απλώς αποκαλύπτεται.