Ιστορίες αγάπης

Του Κώστα Μπούζα
Έμαθα για την ύπαρξή του από τρίτους, και εκ των υστέρων είχα την ευκαιρία να διαβάσω κάποια κείμενά του, ανέκδοτα ακόμη. Ήταν κάποιος που έγραφε ιστορίες αγάπης, ή – για να το πω πιο σωστά – ιστορίες που είχαν σαν ζητούμενο, ή σαν κατάληξη την αγάπη, άσχετα αν τα θέματά τους κάλυπταν ένα ευρύ φάσμα. Ας εξηγηθώ, όμως, καλύτερα.

Τα διηγήματά του – έτσι μπορούν να χαρακτηριστούν – είχαν όλα σαν αφετηρία την λαχτάρα, την αβάσταχτη επιθυμία για κάτι μεγαλύτερο, αλλά και τη χαρά και το δέος που αυτό προκαλεί. Επίσης την ασίγαστη περιέργεια, που λειτουργεί σαν έναυσμα για την έρευνα και τη γνώση. Σαν τέλος και ζητούμενο, τώρα, είχαν τον θαυμασμό και τον ενθουσιασμό. Την έφεση και τον πόθο για το Ιερό, που το ένοιωθε να διαπερνά βαθιά την ύπαρξή του.

Τα θέματά του, όπως ήδη αναφέρθηκε, ποικίλα. Άρχιζαν με τον έρωτα στην πιο πλήρη του μορφή, σαν την ψυχοσωματική ένωση δύο ανθρώπων, που επιζητούν και πετυχαίνουν μαζί την ολοκλήρωση. Συνέχιζαν με τη συμπόνοια και με τον ανιδιοτελή αλτρουισμό, που όπως έγραφε, μπορούν να κάνουν – κυριολεκτικά – θαύματα. Σε κάποια από τα έργα του, πάλι, υπεισερχόταν η προσευχή, αυτή η μυστική συνομιλία με το Θείο και σ’ άλλα ο ίδιος ο Θείος Έρωτας, ο πόθος δηλαδή της ψυχής για τον Δημιουργό της. Στα παραπάνω μπορούσε κανείς να διακρίνει και μια διαβάθμιση της αγάπης, και τελικά την αναβάθμισή της σε Αγάπη.

Ας ανατρέξουμε όμως καλύτερα σε κάποιο κείμενό του. Σ’ αυτό ο ήρωας είναι ένα πρόσωπο ανήσυχο. Θα μπορούσαμε να πούμε ότι ζει συνειδητά. Αναγνωρίζει σε όλα μέσα στη φύση μια σημασία κι ένα σκοπό. Έτσι προσέχει τα πάντα, όσα υποπίπτουν στην αντίληψή του, κι έπειτα εστιάζει σ’ αυτά, σε μια προσπάθεια να τα κατανοήσει. Κι όταν συμβαίνει αυτό, όπως ο ίδιος αναφέρει, διακρίνει την αλληλεξάρτησή τους, την αρμονία και τελικά την ομορφιά. Και με βάση αυτά που ανακαλύπτει, φαντάζεται άλλα τόσα. Αφήνει έτσι τη σκέψη του να πετά όλο πιο μακριά. Τόσο, που είναι σαν να θέλει ν’ αγκαλιάσει το σύμπαν ολόκληρο. Κι έπειτα, απροειδοποίητα, καταδύεται στα βάθη της ψυχής, της δικής του και των άλλων. Και προσπαθεί να ανιχνεύσει την κρυμμένη αθωότητα, κάτω από την φτιαχτή κρούστα που έπλασαν οι δυσκολίες της ζωής. Και τότε συγκινείται από την άδολη αγνότητα του παιδιού, που – όπως διαπιστώνει – συνεχίζει να υπάρχει.

Πολλές φορές, βέβαια, τα κείμενά του είχαν πολύ συγκεκριμένα θέματα. Κάποιον φτωχό, για παράδειγμα, ή έναν δυστυχισμένο. Κι ερχόταν αυτός, σαν ένας μικρός θεός της ιστορίας του, να τον ανακουφίσει και να δώσει λύση στο δράμα του με τον καλύτερο τρόπο. Ένοιωθε τότε, όπως ο ίδιος είχε εκμυστηρευτεί στους φίλους του, σαν να είναι το έργο του ένα ξόρκι, για κάθε τι κακό που έβλεπε γύρω του.

Μου είπαν, ότι μια μέρα κάποιος του ζήτησε να αναφέρει επιγραμματικά, τι είναι αυτό που συγκεντρώνει τον θαυμασμό του πιο πολύ απ’ όλα τα άλλα και τον συγκινεί. Αυτός τότε απάντησε: “Το αγαθό, το δίκαιο, το όμορφο, το αληθινό”. Κι όταν ο άλλος επέμεινε για τα όπλα που διέθετε, προκειμένου να τα κατακτήσει, αυτός δε σκέφτηκε στιγμή. Φαινόταν, από καιρό, αφού είχε βασανιστεί πάνω στο θέμα αυτό, να είχε έτοιμη την απάντηση: “Προσπαθώ για τη σοφία, προσεύχομαι για την πίστη, αναζητώ την ελπίδα, ελπίζω για την αγάπη”.

Τελευταία με πληροφόρησαν, ότι ο άνθρωπός μας συνεχίζει να γράφει. Όπως μου είπαν μάλιστα, από τότε που τον πρωτογνώρισαν, δεν έχει αλλάξει ούτε στον χαρακτήρα, αλλά ούτε και στις ανησυχίες του. Και, φυσικά, ούτε στην κυρίαρχη ιδέα, που συνεχίζει να διαπνέει τις ιστορίες του. Τα έργα του τώρα τα δημοσιεύει, και έχει εκδώσει και κάποια βιβλία. Με συγκίνηση δέχτηκα το τελευταίο του βιβλίο, που μου πρόσφεραν σαν δώρο. Μόλις το κράτησα στα χέρια μου, αμέσως – όπως πάντα συνηθίζω να κάνω – το γύρισα και διάβασα το οπισθόφυλλο:

“Το αγαθό, το δίκαιο, το όμορφο και το αληθινό, σε αυτόν εδώ τον κόσμο, διαρκώς τα προσεγγίζουμε, μα εκεί που νομίζουμε πως τα κρατάμε, ανακαλύπτουμε ότι κάτι μας έχει ξεφύγει. Ή, πιο σωστά, πως υπάρχει και κάτι παραπάνω. Κι όταν το πλησιάσουμε κι αυτό, πάλι υπάρχει κάτι ακόμη. Κι αυτή η πορεία τέλος δεν έχει σε τούτη τη ζωή. Αυτός είναι ο αγώνας μας, αυτή κι η ομορφιά. Μια συνεχής άνοδος. Μια ανεπανάληπτη αίσθηση πνευματικής ολοκλήρωσης, που διαρκώς επιτυγχάνεται, μα και διαρκώς επιδιώκεται. Στο διηνεκές…”.